ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ

Κάποτε χρειάστηκε να μελετήσω την έννοια της δια βίου μάθησης. Άρχισα λοιπόν να ψάχνω στο διαδίκτυο για σχετική βιβλιογραφία, να κατεβάζω άρθρα, να αναζητάω ορισμούς. Ωστόσο, πριν ακόμα διαβάσω οτιδήποτε, είχα κάνει μια κουβέντα με ένα σπουδαίο καθηγητή. «Δια βίου μάθηση είναι ό,τι μαθαίνεις από τη ζωή», μου είχε πει. Και είχε προσθέσει: «Τις περισσότερες φορές, αποκτάς γνώση χωρίς καν να το καταλαβαίνεις. Πάρε για παράδειγμα ένα μικρό παιδί, που άθελα του ακουμπάει μια ζεματιστή κατσαρόλα και καίγεται. Εκείνη τη στιγμή, χωρίς να το ξέρει, έχει κιόλας μάθει κάτι πολύ σημαντικό. Δεν πρόκειται να πλησιάσει ξανά το χεράκι του σε κατσαρόλα που βράζει».

Το παράδειγμα αυτό μου έρχεται ακόμα στο μυαλό, κάθε φορά που ακούω ή διαβάζω για τη δια βίου μάθηση. Και ενώ η ίδια αυτή έννοια έχει να κάνει με πράγματα που δε μαθαίνει κανείς στο σχολείο ή μέσα από τους θεσμούς της τυπικής εκπαίδευσης, όσοι επιχειρούν να την ορίσουν ή να την αναλύσουν είναι συνήθως μέλη της παγκόσμιας ακαδημαϊκής κοινότητας και ως εκ τούτου προσφέρουν ή λαμβάνουν γνώση μέσα σε ένα αυστηρά προκαθορισμένο πλαίσιο. Αυτό, όσο οξύμωρο και αν μοιάζει, είναι απόλυτα φυσιολογικό, γιατί έτσι και αλλιώς, η δια βίου μάθηση δεν καταργεί το σχολείο ούτε μειώνει τη σημασία της τυπικής εκπαίδευσης. Αντίθετα τη συμπληρώνει, αφού «μας δίνεται» καθημερινά, ως εφόδιο, ανεξάρτητα από την όποια ακαδημαϊκή μας επιμόρφωση. Την αλήθεια αυτή φαίνεται πως τη γνωρίζουν πια οι περισσότεροι δάσκαλοι και καθηγητές από κάθε βαθμίδα. Αλλά δεν είναι μόνο οι εκπαιδευτικοί, οι ακαδημαϊκοί ερευνητές και οι φοιτητές που αντιλαμβάνονται, όλο και περισσότερο, την αξία της μάθησης εκτός των τειχών της σχολικής αίθουσας. Πλήθος πολιτικών, κοινωνικών σχολιαστών, ανθρώπων της ενημέρωσης αναφέρεται συχνά στην εγκυρότητα της πιστοποίησης που μας προσφέρει το πανεπιστήμιο της ζωής. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, ότι η δια βίου μάθηση εκπροσωπείται και υποστηρίζεται στη χώρα μας επίσημα και από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ως αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης μας. Σε κάθε περίπτωση, αν το σχολείο και το πανεπιστήμιο είναι μέρος της ζωής των περισσότερων από εμάς (που ζούμε στο δυτικό κόσμο), τότε οτιδήποτε άλλο μαθαίνουμε μέσα σε αυτό – από την αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές και φίλους μας στα διαλείμματα, πριν ή μετά το μάθημα.– είναι επίσης κομμάτι της βιωμένης πραγματικότητας, που κάτι μας διδάσκει.

Δεν είναι λίγες οι φορές, που, ένας ντροπαλός έφηβος, στη διάρκεια της μαθητικής του σταδιοδρομίας χρειάζεται, μετά από δική του προσπάθεια, να διαπιστώσει ότι όσο περισσότερο αποφεύγει να «ανοίγεται» στους συμμαθητές του, τόσο περισσότερο εκείνοι αποφεύγουν να τον πλησιάσουν. Με τον καιρό καταλαβαίνει, πως πολλές φορές είναι απαραίτητο εκείνος να κάνει το πρώτο βήμα, προκειμένου να επικοινωνήσει με τους γύρω του. Όταν το κάνει, βλέπει μάλλον πως οι άλλοι ανταποκρίνονται στην κίνηση του αυτή. Ξαφνικά, από μοναχικός και μυστήριος, γίνεται κοινωνικός και πολύ αγαπητός. Μαθαίνει λοιπόν, πως, σε μεγάλο βαθμό είναι στο χέρι του να κερδίζει την εμπιστοσύνη και τη φιλία των άλλων. Αργότερα, καθώς μεγαλώνει, έχοντας βιώσει ένα σωρό χαρές και απογοητεύσεις, μαθαίνει να αξιολογεί σωστά ό,τι του συμβαίνει και να μην αναλώνεται σε μικροπράγματα. Όχι επειδή κάποιος του είπε τι είναι σημαντικό και τι δεν είναι, αλλά επειδή το καταλαβαίνει μόνος του βάσει, των εμπειριών που έχει αποκτήσει.

Είναι λοιπόν πέρα για πέρα κατανοητό, πως η ζωή η ίδια γίνεται ο παντοτινός μας δάσκαλος. Μέσα από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες μας μαθαίνουμε. Επομένως,  το ζήτημα δεν είναι να επιβεβαιώνουμε κάθε φορά την αξίας της δια βίου μάθησης, αλλά να βρίσκουμε τη δική μας θέση σε σχέση με αυτή. Γιατί, σε πολλές περιπτώσεις, ενώ η ζωή μας διδάσκει, εμείς επαναλαμβάνουμε συχνά τα ίδια λάθη. Και αντί – όταν χρειάζεται – να παραδεχόμαστε πως είμαστε ανεπίδεκτοι μαθήσεως, ρίχνουμε συνήθως το φταίξιμο στο δάσκαλο.

Νικόλας Περδικάρης

perdikarisn@gmail.com

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s