Wiki –Super-Pedia ή αλλιώς, η «Σούπερ» εγκυκλοπαίδεια

Μια γνωστή Αμερικάνικη εταιρεία ετοιμάζεται να θέσει σε λειτουργία την πρώτη εγκυκλοπαίδεια που ενημερώνει το περιεχόμενο της αυτόματα, χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση. Η είδηση μοιάζει να είναι ένα ακόμα προμήνυμα που επιβεβαιώνει το γεγονός της μετάβασης μας σε μια άλλη εποχή. Σε αυτήν όπου, όπως προφήτευαν πριν από δεκαετίες οι σεναριογράφοι ταινιών επιστημονικής φαντασίας, ο άνθρωπος δεν είναι παρά το ίχνος της απόδειξης ότι και η τεχνολογία δεν «φύτρωσε» ξαφνικά από μόνη της. Αντίθετα, δημιουργήθηκε από δυνατά μυαλά, που «κατοικούσαν» (και «κατοικούν» ακόμα, ευτυχώς)  μέσα σε κεφάλια, σε σώματα με σάρκα και οστά. Έτσι και τώρα, άνθρωποι θα δημιουργήσουν αυτή την εγκυκλοπαίδεια του μέλλοντος, με σκοπό να περιορίσουν όμως στο ελάχιστο – από τη λειτουργία της και έπειτα – την ανάγκη της ανθρώπινης παρέμβασης για την «τροφοδοσία» της. Κατά συνέπεια, αυτή η «άλλη» εποχή, που τόσο γλαφυρά περιέγραφαν στις ταινίες τους και τα μυθιστορήματα τους οι «προάγγελοι» του μέλλοντος δεν είναι πια «άλλη», αλλά αυτή εδώ. Η δική μας ξεχωριστή, άκρως ενδιαφέρουσα και ενίοτε προκλητική εποχή.

 Καλώς ή κακώς, η «αυτοκρατορία των μηχανών» και κατά συνέπεια των ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτή, επηρεάζει  και καθορίζει όχι μόνο την εκπαίδευση και τον πολιτισμό μας, αλλά και το συνολικό τρόπο σκέψης και δράσης μας. Δίνοντας ανθρώπινα χαρακτηριστικά και συμπεριφορές στις μηχανές, τους ζητάμε ουσιαστικά να μας αντικαταστήσουν σε ορισμένες από τις πιο βασικές μας λειτουργίες και δράσεις. Αυτό δεν γινόταν πάντοτε με την τεχνολογία θα μου πείτε; «Ναι», θα σας απαντήσω, όμως τώρα τα κομπιούτερ δεν «σκέφτονται» απλώς εκτελώντας για λογαριασμό μας και εργασίες, μπαίνουν πλέον και στη διαδικασία να ερευνούν και να καταχωρούν πληροφορίες αντί για εμάς. Σε ένα βαθμό, μας βόλεψε αυτό και το έχουμε συνηθίσει, με τη λειτουργία, παραδείγματος χάριν, των μηχανών αναζήτησης του διαδικτύου, οι οποίες ψάχνουν για λογαριασμό μας τις πληροφορίες. Ωστόσο, μέχρι τώρα ελάχιστες από αυτές τις μηχανές (ή καμία) έπαιρναν την «πρωτοβουλία» να καταχωρήσουν για εμάς περιεχόμενο στις ιστοσελίδες. Με ποια κρίση λοιπόν και τι «μυαλό» θα το κάνουν τώρα; Μήπως με το νου ή την κριτική ικανότητα που ίσως να λείπει σε κάποιους από εμάς; Μα απ’ό,τι φαίνεται δεν μας λείπουν τόσο τα νοητικά «προσόντα», όσο ο χρόνος, το χρήμα, ίσως και η διάθεση που απαιτούνται για να δημιουργηθεί μια εγκυκλοπαίδεια εξολοκλήρου με τη συμβολή ανθρώπινου δυναμικού. Το παράδειγμα της Wikipedia είναι αρκετό για να πειστεί κανείς ότι, όταν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, μικρές ή μεγάλες ομάδες ανθρώπων μπορούν πραγματικά να κάνουν θαύματα με τη χρήση του διαδικτύου. Συνήθως όμως στις μεγάλες επιχειρήσεις –  εργασίες, οι άνθρωποι πληρώνονται για να δουλεύουν. Είναι λοιπόν φανερό πως η αντικατάσταση τους από ηλεκτρονικούς υπολογιστές θα στοίχιζε σαφώς λιγότερα χρήματα στους ιδιοκτήτες των Μέσων και εργαλείων τεχνολογίας. Μήπως όμως δεν είναι μόνο η μείωση κόστους που ωθεί στην κατασκευή μας «ρομποτικής» – αυτόματα ανανεώσιμης σε πηγές – κοινωνίας της πληροφορίας; Μήπως η επιδίωξη της μείωσης της ανθρώπινης εργασίας για έρευνα αντικατοπτρίζει και την απροθυμία μας να εργαστούμε οι ίδιοι ερευνώντας και ψάχνοντας γνώση;

 Ιδιαίτερα στη χώρα μας, από μικρή ηλικία, οι μαθητές στερούνται ή δείχνουν να στερούνται ικανοτήτων που απαιτούνται για την αναζήτηση πληροφοριών, στο πλαίσιο της εκπόνησης των σχολικών τους εργασιών (και όχι μόνο). Σε αυτό φταίει σαφώς το εκπαιδευτικό σύστημα της «παπαγαλίας», που ενθαρρύνει τα παιδιά να αποστηθίζουν κατεβατά κειμένων, καταναλώνοντας έτσι  «έτοιμη» γνώση. Φταίνε ίσως και μερικοί εκπαιδευτικοί, που αφήνονται στην εύκολη λύση της παράδοσης μιας απόλυτα προκαθορισμένης (τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο) διδακτικής ύλης. Το μόνο που δεν φταίει είναι το διαδίκτυο, αφού από μόνο του αποτελεί ένα τεράστιο πεδίο έρευνας σε κάθε τομέα. Χρειάζεται πραγματικά να είσαι ένας καλός ερευνητής, για να πλοηγηθείς με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στο internet. Και αν η αναζήτηση πληροφοριών δεν είναι το φόρτε σου, το τακτικό σερφάρισμα και η πλοήγηση από ιστοσελίδα σε ιστοσελίδα σε κάνουν πραγματικά «ειδικό» στην εξεύρεση πληροφοριών. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που χρειάζεται δεν είναι να απαριθμήσει κανείς τα πλεονεκτήματα του διαδικτύου ως «τόπου» και «τρόπου» ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε βάρος άλλων μέσων – πρακτικών. Το απαραίτητο δεν είναι, σε πρώτη φάση,  να βρούμε τι μας έχει κάνει οκνηρούς (από τα μαθητικά μας κιόλας χρόνια) ως προς το να μελετούμε, να ερευνούμε και τελικά να βρίσκουμε πληροφορίες. Αυτό που έχει σημασία είναι να παραδεχτούμε, ότι μερικές φορές τα θέλουμε όλα έτοιμα και περιμένουμε από την τεχνολογία να μας τα φέρει «στο πιάτο», είτε πρόκειται για μια είδηση, είτε για το φαγητό μας μαγειρεμένο. Αν συμφωνήσουμε ότι αυτό συμβαίνει, τότε είναι πολύ πιο πιθανό να προσπαθήσουμε, ώστε να βρούμε λύσεις που θα μας κάνουν να συμμετέχουμε πιο ενεργά σε διαδικασίες έρευνας και αναζήτησης πληροφοριών, αξιολόγησης και ερμηνείας των «ειδήσεων». Έτσι και εμείς, αλλά κυρίως τα παιδιά μας (οι μαθητές)  θα θέλουν όλο και περισσότερο να ενισχύσουν το ρόλο τους ως «εξερευνητές» του κόσμου. Δεν θα βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στην τεχνολογία για να βρουν και να μάθουν. Τότε και μόνο τότε δεν θα είμαστε υπερβολικά ενθουσιώδεις στο άκουσμα μιας είδησης αναφορικά με τη δημιουργία μιας αυτόματης ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας, που ενημερώνει από μόνη της τα λήμματα της.

 Σχετικό άρθρο: Μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που …γράφεται μόνη της!

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s