Από το μποζόνιο του σύμπαντος, στα ψίχουλα της σκόρπιας «γνώσης»

Αν με ρωτούσε κανείς πριν από λίγους μήνες τι είναι το «σωματίδιο του Θεού» και αν υπάρχει στ’ αλήθεια δεν θα ήξερα τι να απαντήσω. Και βέβαια, το πιο πιθανό είναι ότι θα κοίταγα το συνομιλητή μου σα μπουμπούνας, κρύβοντας πίσω από το χαζεμένο μου βλέμμα την απορία: «Τι λέει μωρέ ο άνθρωπος;». Αυτά μέχρι προχθές (τρόπος του λέγειν), αφού τώρα όλοι έχουμε ακούσει και διαβάσει αρκετά για το περίφημο μποζόνιο του Χιγκς, η ανακάλυψη του οποίου υποτίθεται πως επιβεβαιώνει τις πιο σημαντικές υποθέσεις των επιστημόνων, γύρω από το ζήτημα της δημιουργίας της ύλης, της «γέννησης» της ζωής και κατ’ επέκταση του ανθρώπου.

 Τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις κατάφεραν μάλλον να με πείσουν, πως πριν από σχεδόν μια εβδομάδα πραγματοποιήθηκε όντως η πιο σπουδαία ανακάλυψη των τελευταίων δεκαετιών στη φυσική. Άνθρωποι που μέχρι πρόσφατα έκαναν αυτό που λέμε «ελεύθερο» ρεπορτάζ, κάλυπταν δηλαδή από πολιτιστικές και περιβαλλοντικές ειδήσεις, μέχρι τις εξελίξεις στο χώρο της ιατρικής και της τεχνολογίας, μιλούσαν τώρα για την πιθανή ανακάλυψη του υπο- σωματιδίου του μποζονίου με μια άνεση, λες και αποφοίτησαν μόλις από το «Φυσικό», ώστε αυτά τα νέα να τους είναι παιχνιδάκι. Και μάλιστα μετέδιδαν τις ανακοινώσεις του ερευνητικού κέντρου CERN με μεγάλη χαρά, σαν να είχαν πλήρη επίγνωση των συνεπειών της ανακάλυψης αυτής στην ανθρωπότητα. Σαν να είχαν και αυτοί φάει τα καλύτερα χρόνια της ζωής τους μαζί με τον κορυφαίο επιστήμονα Χιγκς στο εργαστήριο του, ώστε τώρα να αισθάνονται απόλυτα δικαιωμένοι, εφόσον ο κόπος τους δεν πήγε, απ’ό,τι φάνηκε, χαμένος.

 Έπρεπε κάπως να τους «ακολουθήσω»… Συνδέθηκα λοιπόν στο διαδίκτυο και αναζήτησα πληροφορίες σχετικά με τα ερευνητικά πειράματα ATLAS και CMS. Έμαθα ότι συμμετέχουν σε αυτά περίπου 10.000 επιστήμονες από όλο τον κόσμο και πως οι πρώτες αναζητήσεις για το «πεδίο του Χιγκς» ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του 60’, τότε που ο κορυφαίος Βρετανός φυσικός, μαζί με άλλα «αστέρια» της σειράς του έψαχναν για ένα «πεδίο», εντός του οποίου θα μπορούσαν να υπολογίζουν τη σχέση ανάμεσα στην αντίσταση που δέχεται ένα σωματίδιο και στη μάζα αυτού. Τα κορυφαία μυαλά αποκαλύπτουν, πώς, όσο μεγαλύτερη «αντίσταση» συναντά ένα σωματίδιο καθώς περνά μέσα από το πεδίο, τόσο μεγαλύτερη είναι η μάζα του. Έπειτα συμπληρώνουν:  Το σωματίδιο του Χίγκς είναι αυτό που έδωσε μάζα στην ύλη και εμφανίστηκε λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang) από την οποία φαίνεται να δημιουργήθηκε το σύμπαν. Ώστε αυτό ήταν! Τώρα ξέρω ότι χωρίς το μποζόνιο δε θα υπήρχα καν! Επιστρέφω λοιπόν στο σπίτι μου και λέω: «Είμαι σε θέση να εξηγήσω σε όλους σας, ένα – ένα τα βήματα της ύπαρξης μου. Αισθάνομαι σαν… Σαν να έμαθα «βαριά» φυσική μέσα σε μια μέρα. Και αυτό χάρη στο διαδίκτυο. Μόνο που… Μόνο που η αλήθεια είναι ότι δεν καταλαβαίνω τίποτα!

 Κάπως έτσι – σκέφτομαι –  πρέπει να αισθάνονται και τα παιδιά στο σχολείο, όταν ο καθηγητής τους ζητάει ένα σωρό πληροφορίες για πράματα που αυτά ούτε καν γνωρίζουν πως υπάρχουν. Και αν μέχρι πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια ήταν δύσκολο να συγκεντρώσουν υλικό για «πράγματα και θαύματα» κάθε λογής, σήμερα όλα εμφανίζονται με ένα «κλικ» στην οθόνη του υπολογιστή. Το ζήτημα δεν είναι τόσο να τα βρουν, όσο να τα καταλάβουν, να τα εξηγήσουν. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, είναι άλλο η πληροφορία και άλλο η γνώση. Όπως παλαιοτέρα, έτσι και σήμερα υπάρχει βεβαίως ο «ξερόλας» της μονίμως ανοιχτής εγκυκλοπαίδειας. Η διαφορά είναι πως, αντί για τους τόμους των δύο κιλών έκαστος, ο Mr. Know it all έχει πια στη διάθεση του ολόκληρες συλλογές ηλεκτρονικών εγκυκλοπαιδειών που δεν ζυγίζουν γραμμάριο, αφού οι σελίδες τους είναι ψηφιακές. Η ευκολία όμως με την οποία αναζητάει και εντοπίζει σήμερα ο φωτεινός παντογνώστης την «τροφή» του, δεν τον κάνει περισσότερο ειδήμονα και καταρτισμένο σε σχέση με το παρελθόν. Το μέγιστο που καταφέρνει με τη βοήθεια της τεχνολογίας είναι να «παίρνει μυρωδιά» από νωρίς τις «ειδήσεις», τα στοιχεία και τα θέματα που τον ενδιαφέρουν, ώστε, αν κάποτε το θελήσει, να τα μελετήσει σε βάθος και τότε να αποκτήσει γνώση. Κατά αντιστοιχία, οι μαθητές δεν γίνονται σοφότεροι χάρη στο διαδίκτυο, παίρνουν όμως μερικά ερεθίσματα για να γνωρίσουν τον κόσμο και μέσα από αυτό.

 Παρ’όλο που η παραπάνω διαπίστωση δεν ισοδυναμεί με την ανακάλυψη της Αμερικής από μέρους μού, δεν θα μπορούσα να μην γράψω κάτι για αυτό που ένοιωσα πριν λίγο καιρό, χάρη σε ένα (ποιος ξέρει πόσο μικρό) υπο- σωματίδιο. Το μποζόνιο μπήκε στη ζωή μου και στο λεξιλόγιο μου. Και αν η χαρά της ανακάλυψης των επιστημόνων θα είναι για αυτούς αιώνια. Για εμένα η χαρά, που έψαξα και έμαθα για τον κύριο Χιγκς και τα κατορθώματα του, «εξατμίστηκε» ήδη, μαζί με τη χαρά που δίνει η ψευδαίσθηση της γνώσης, δηλαδή το αποτέλεσμα μιας μελέτης του ποδαριού. Και το χειρότερο είναι, πως δεν είμαι ούτε τόσο ελεύθερος όσο χρειάζεται, ώστε να ομολογήσω περήφανα: «Ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα». Δεν πειράζει. Ελπίζω πως τα παιδιά του Wikipedia και του Facebook θα βρουν κάποτε το θάρρος να το ομολογήσουν, αν χρειαστεί. Αυτό βέβαια θα σημαίνει ότι στην πραγματικότητα γνωρίζουν πολλά. Πάρα πολλά…

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s