…θέλω να ζήσω τόσο, συνοδοιπόροι μου, για να το ζήσω!

Η διάχυτη φοβικοκεντρική αντίληψη για τις ΤΠΕ, προέρχεται από την ίδια αιτία στην οποία οι ψυχαναλυτές αποδίδουν κάθε μορφής φοβία[i]. Στις πιέσεις, δηλαδή, κοινωνικές, προσωπικές ή και οργανικές, οι οποίες δημιουργούν τις «άλυτες συγκρούσεις», που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε και να διαχειριστούμε επαρκώς, με αποτέλεσμα «να ισορροπούμε μεταθέτοντας το φόβο και μαζί τις ευθύνες» σε ένα «αντικείμενο».

Πολύ εύστοχα, πάνω στον ίδιο προβληματισμό, της εισόδου των Νέων Τεχνολογιών και των καθοριστικών επιπτώσεών τους στην εκπαίδευση, ο Μ. Δερτούζος (1998)[ii], παρομοιάζει την ευθύνη των ΤΠΕ, με την ευθύνη που φέρει ένα σφυρί όταν χτυπά τον αντίχειρα αυτού που το καρφώνει και πόσο ανόητο είναι να θεωρήσουμε το σφυρί ως αιτία, ενώ απλώς οφείλουμε να αλλάξουμε «διαδρομή», να μετατοπιστούμε[iii], σκεπτόμενοι ότι με μέσο το σφυρί χτίζουμε το σπίτι μας, όπως ακριβώς τον Πολιτισμό μας με την Τεχνολογία και την Κοινωνία μας με την Εκπαίδευση.

Την εμπειρία της μετατόπισης, το ανθρώπινο είδος την έχει βιώσει επανειλημμένως, είτε προς την Αγροτική Οικονομία, με την Τεχνολογία των εργαλείων, είτε προς την Βιομηχανική εποχή μέσω των μηχανών και τώρα προς την κοινωνία των Πληροφοριών, με τη χωρο-χρονική μετατόπιση[iv], μέσω των ΤΠΕ.

Σε κάθε μετατόπιση όμως δεν μπορούμε να εξαλείψουμε την «αυτοτελή αξία» της κάθε επινόησης.

Αναζητώντας, έτσι την «αξία» ανάμεσα στην διδασκαλία μέσω  ΤΠΕ  και αυτήν της διδασκαλίας πρόσωπο με πρόσωπο, είναι σημαντικό να επικεντρώσουμε στο πώς αξιοδοτούν, αυτές οι δύο επινοήσεις, την αυτοτελή Αξία: «της Μάθησης» πάνω στην οποία και δημιουργήθηκαν.

Ο άνθρωπος επινόησε τις ΤΠΕ, αφενός πάνω στην επικοινωνιακή του ανάγκη και γι’αυτό, με τρόπο που να προσεγγίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά,  και αφετέρου πάνω στην ανάγκη μεταφοράς και αποθήκευσης της γνώσης και των πληροφοριών[v].

Αποτέλεσμα  ήταν η επινόηση αυτή στην εκπαιδευτική διδασκαλία να αλλάξει την παραδοσιακή σχέση δασκάλου – μαθητή, καθώς ο  ρόλος του πρώτου να  ¨μεταφέρει¨ τη γνώση και του δευτέρου να  την ¨αποθηκεύει¨, αντικαταστάθηκε ήδη από τον Η/Υ.

Έτσι σήμερα όλοι εμείς που μεγαλώσαμε ¨αποθηκεύοντας¨ τη γνώση και εκπαιδευτήκαμε, ως επαγγελματίες δάσκαλοι, για να ¨μεταφέρουμε¨ στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, βρισκόμαστε μπροστά στην απαξίωση του παραδοσιακού μας ρόλου, βιώνοντας μιαν απώλεια, έναν «κίνδυνο» και μια φοβία.

Η κατάσταση δεν μπορεί να αντιστραφεί, γιατί η νέα αυτή επινόηση,  καλύπτει ουσιαστική ανάγκη (επικοινωνιακή, μεταφοράς και αποθήκευσης πληροφοριών κ.α.), χάριν της οποίας και δημιουργήθηκε. Όπως για τον ίδιο λόγο, που αντί να μεταφέρουμε τα σακιά πάνω στην άμαξα, δημιουργήσαμε αυτοκίνητα να το κάνουν.

Βέβαια, το γεγονός ότι δε θα είμαστε πια οι ¨κουβαλητές¨ στην διαδικασία της διδασκαλίας, γεννά και την ελπίδα ότι θα έχουμε επιτέλους χρόνο να αναπτύξουμε «παιδαγωγική», χωρίς να τρέχουμε να ¨αποθηκεύσουμε¨ την διδακτική ύλη στα κεφάλια των μαθητών μας, αλλά ταυτόχρονα γεννά την ανασφάλεια της αναζήτησης του «πώς» και του νέου μας ρόλου.

Ρόλος, που αρχίζει να σκιαγραφείται ελαφρώς, καθώς ήδη γίνεται λόγος για τον εκπαιδευτικό που «δείχνει το δρόμο» στην πληθώρα της αποθηκευμένη γνώσης του Η/Υ  ή  και άλλων πηγών πληροφόρησης, με στόχο του να προβληματίσει, να ενισχύσει, να επικαιροποιήσει τα δεδομένα και ο ρόλος του εκπαιδευόμενου στο να αναζητήσει, να κρίνει, να συνθέσει, ακολουθώντας ευρετική πορεία αυτομάθησης, έχοντας σχέση αλληλεπίδρασης και με το εκπαιδευτικό υλικό και με τον εκπαιδευτή του.

…θέλω να ζήσω τόσο, συνοδοιπόροι μου, για να το ζήσω!

Σοφία Καλαμάρα

6o Γυμνάσιο Κοζάνης

kalamara@sch.gr


[i] Ρούσσος Π., (2004) Φόβοι και Φοβίες: Τεχνοφοβία, εισήγηση 2ης Διάλεξης ΠΜΣ Παν/μίου Αιγαίου, σσ 3-12

[ii] Δερτούζος, Μ.,(1998), «Τι μέλλει γενέσθαι», κεφ.14

[iii] Beekman G., (2001), “ Computer Confluence, Exploring Tomorrow ΄s technology,pp394-402

Η αλλαγή της «διαδρομής», δεν είναι μια άγνωστη διαδικασία για τον ανθρώπινο Πολιτισμό: «Γεγονότα και ιδέες συνδυάζονται για να μετασχηματίσουν δραστικά τον τρόπο που ζουν, που δουλεύουν, και σκέφτονται οι άνθρωποι. Οι παραδόσεις αρχικά κλονίζονται κι εξαφανίζονται, η κοινή λογική αναποδογυρίζεται ως ανεπαρκής και οι ζωές πετιούνται αιωρούμενες στην αβεβαιότητα και σ’ ένα γενικευμένο κλίμα ανασφάλειας, μέχρι να έρθει μια «νέα τάξη» πραγμάτων». Έτσι περιγράφει ο George Beekman την κοινωνική κατάσταση που οδηγεί στην «μετατόπιση», όπως την ονομάζει, η οποία τις περισσότερες φορές χρειάζεται ολόκληρες γενεές για να επιτευχθεί.

[iv] Giddens, Α., (1990), The Consequences of Modernity, Cambridge, Polity Press, (2001) «Οι Συνέπειες της Νεωτερικότητας, Μτφρ.Γ.Μερτίκας, σ.14-21, Αθήνα, Κριτική &

Harvey, D., (1989), The Condition of Postmodernity, Oxford, Basil Blackwell, pp240-246),  επισημαίνουν ότι, η επίδραση των ΤΠΕ δρα διαμορφωτικά, φέρνοντας το άτομο μέσα σ’ ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον.

[v] P.S Anastasiades: «The Theory of Information Reversal ». Computers and Society, ACM Special Interest Group on Computers and Society (ACM SIGCAS), Volume 32, No .2, pp. 10-16, June 2002.  ISSN 0095-2737

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s