Ο κόσμος είναι ό,τι βλέπω (στην οθόνη μου)

Λένε συχνά πως αυτά που κοροϊδεύεις τα «λούζεσαι». Αυτή είναι μια μεγάλη, πολύ μεγάλη αλήθεια. Κάποτε λοιπόν κορόιδευα αυτούς που έχουν υπολογιστή «ταμπλέτα» και συχνά επισκέπτονται το διαδίκτυο για «ψήλου πήδημα», πριν ακόμα πουν την «καλημέρα» τους ή την «καληνύχτα» τους στο διπλανό. Ήρθε λοιπόν και η δική μου η σειρά να με κοροϊδέψουν τώρα, όσοι δεν θα ένοιωθαν ποτέ την ανάγκη να κάνουν άσκοπες βόλτες στο διαδίκτυο και μάλιστα ξαπλωμένοι στο κρεβάτι τους.

 Η δικαιολογία μου ήταν ακριβώς αυτή. Ήθελα να γλυτώσω το επιπλέον καθισιό μπροστά στον υπολογιστή και να μπορώ να σερφάρω στο Ίντερνετ και από «τ’ανάσκελα», που λέει ο λόγος. Η αιτία ήταν άλλη. Ήθελα, πριν κοιμηθώ, ν’ ανοίγω το youtube και να βλέπω ένα σωρό ταξιδιωτικά βιντεάκια. Επισκέψεις αστραπή στη Βαρκελώνη, το Παρίσι, τη Φλωρεντία και το Άμστερνταμ και μάλιστα δια χειρός ερασιτέχνη οπερατέρ, με το απαραίτητο «κούνημα» στην κάμερα, που κάνει την περιήγηση να μοιάζει πιο ρεαλιστική, καθώς συμπληρώνεται και από ανάλογα σχόλια – περιγραφές του ταξιδιώτη. Δεν είναι όμως μόνο το «πήγαινε –έλα» στα πιο κοσμοπολίτικα μέρη του πλανήτη. Είναι και η μουσική, η ζωγραφική και κατ’επέκταση η ιστορία του κόσμου, «ψηφίδες» από την ουσία των οποίων συλλαμβάνω καθημερινά με τα μάτια μου κα με τα εκατοντάδες δακτυλικά αποτυπώματα μου στην οθόνη αφής. Γιατί τα γράφω αυτά σε ένα ιστολόγιο με θέμα την εκπαίδευση και την τεχνολογία; Όχι βέβαια για να σας δώσω πληροφορίες σχετικά με το πώς περνάω την ώρα μου, ούτε για να σας περιγράψω μια πτυχή της καλής μου τύχης, που αφορά στη δυνατότητα μου να διαθέτω ένα υπερσύγχρονο τεχνολογικό μαραφέτι, τη στιγμή που άλλοι γύρω μου δεν έχουν να φάνε. Όλα αυτά τα γράφω γιατί εντυπωσιάστηκα. Τόσο από την τεχνολογία την ίδια όσο και από τις πιθανές «ερμηνείες» του κόσμου μας μέσα από αυτή.

 Καθώς ακολουθούσα με το βλέμμα και το μυαλό μου τα βήματα κάποιων περαστικών στη Las Ramblas – και ενώ απολάμβανα μια ηλιόλουστη ημέρα στην παραλία της Barceloneta, πριν ακόμα επισκεφτώ τη Sagrada Famila του Antonio Gaudi – ένοιωθα να έχω ολόκληρο τον κόσμο στα χέρια μου, μέσα σ’ένα «ομοίωμα» ψηφιακού βιβλίου, λεπτού όσο ένας χάρτινος φάκελος. Πάνω που ήμουν έτοιμος να πείσω τον εαυτό μου ότι, τώρα πηγαίνω πράγματι «εδώ» και «εκεί» με το πάτημα ενός κουμπιού, τότε μόλις συνειδητοποίησα ότι, αυτός που έχω μπροστά στην οθόνη μου δεν είναι ο πραγματικός κόσμος, αλλά ένα «αντίγραφο» του. Το «απόσπασμα» αυτού, ιδωμένο μέσα από το πρίσμα μιας οθόνης υψηλής ανάλυσης. Δεν πειράζει, σκέφτηκα. Εγώ μπορώ ανά πάσα στιγμή να «αποσυνδεθώ» και να ετοιμάσω τις βαλίτσες μου για ένα ταξίδι αληθινό ως εκεί όπου μπορώ να φτάσω. Τα παιδιά όμως; Τι γίνεται με τα παιδιά, πολλά από τα οποία δεν έχουν ακόμα ταξιδέψει και γνωρίζουν τον κόσμο απευθείας μέσα από pixels, γραφικά και βίντεο High Definition; Γι’αυτά ο πύργος του Άιφελ δεν είναι το μνημείο που θα δουν πρώτη φορά στο Παρίσι. Είναι το μνημείο που συνάντησαν αρχικά στο διαδίκτυο, κατά τη διάρκεια μιας – τυχαίας ίσως –  περιήγηση τους. Με την ίδια λογική, είναι πολύ πιθανό, για τα σημερινά Ελληνόπουλα, ο Παρθενώνας να μην είναι το θαύμα της αρχαιότητας που βρίσκεται στην Ακρόπολη, αλλά «ένας ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας», που υπήρξε «το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα», όπως ακριβώς γράφει η Wikipedia. Και όταν θα έχουν την ευκαιρία να τον αντικρίσουν από κοντά, ίσως η πρώτη τους κουβέντα να μην είναι ένα σχόλιο θαυμασμού, αλλά μια απρόσμενη παραδοχή: «Τον Παρθενώνα τον ξέρουμε, τον έχουμε δει στο youtube». Μια τέτοια απάντηση είναι σίγουρα θέμα προς συζήτηση. Τόσο μεγάλη συζήτηση που ίσως δε χωράει σε ένα μόνο κείμενο του ιστολογίου.

 Οπωσδήποτε, το αν και σε ποιο βαθμό η γνωριμία μας με τον κόσμο συνιστά μια μεσοποιημένη εμπειρία, εξαιτίας της τεχνολογίας, δεν είναι καινούριο ερώτημα. Υπήρχε ήδη από τα χρόνια που ανακαλύφθηκε η τηλεόραση ή το ραδιόφωνο. Και μπορεί εγώ να μην είδα ποτέ μου σε ζωντανή αναμετάδοση την εικόνα του Άρμστρονγκ να πατάει το πόδι του στο φεγγάρι το ’69, στοιχηματίζω ωστόσο, πως πολλοί είναι εκείνοι που θα ορκίζονταν ότι, σχεδόν περπάτησαν μαζί του στη σελήνη, χάρη στις μαγικές εικόνες του πιο αξέχαστου για αρκετούς «τηλεοπτικού» γεγονότος μέχρι σήμερα. Εντάξει… κανείς από τους τηλεθεατές δεν ταξίδεψε στ’ αλήθεια μέχρι το φεγγάρι, όμως, αυτό ακριβώς θέλω να πω: Χάρη στην αναμετάδοση της κινούμενης εικόνας οι άνθρωποι απέκτησαν έστω μια εμπειρία, μια υποψία γνώσης για το πώς είναι, μεταξύ άλλων, να αιωρείται κανείς στο διάστημα. Αν μη τι άλλο είδαν το γεγονός της προσελήνωσης ως ένα γεγονός πραγματικό που είναι δυνατόν να συμβαίνει! (Η ίδια η χρήση της λέξης «προσελήνωση» αποτελεί απόδειξη αυτού του γεγονότος!).

 Επειδή ωστόσο δεν μπορούμε ακόμη να «θυμώσουμε» με όποιον δεν έχει τα κότσια  (και προπάντων τα χρήματα), για να πραγματοποιήσει ένα αληθινό ταξίδι στο διάστημα, θεωρούμε την «προσκόλληση» στη μεσοποιημένη εμπειρία του βίντεο απόλυτα φυσιολογική. Μπορούμε όμως να είμαστε το ίδιο επιεικείς με όποιον αρκείται στις εικονικές βόλτες μέσω διαδικτύου, ενώ μπορεί, ας πούμε, να επισκεφτεί – ανά πάσα στιγμή – την Ευρώπη, την Αμερική, την Ασία και πάει λέγοντας; Η ωριμότερη απάντηση στο ερώτημα αυτό θα ήταν «εξαρτάται», όμως το θέμα μας δεν είναι αν ωφελούν ή όχι οι εμμονές στα εικονικά ταξίδια μέσω υπολογιστή. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καν «θέμα» – όπως λέμε…πρόβλημα. Υπάρχουν μόνο σκέψεις και μια παραδοχή – τουλάχιστον από τη μεριά μου – ότι τα νέα τεχνολογικά εργαλεία διαμορφώνουν και επηρεάζουν πράγματι τις γνώσεις μας γύρω από τον κόσμο. Έτσι, τα περισσότερα παιδιά – οι μαθητές – είναι σχεδόν βέβαιο ότι, προτού ανοίξουν το παράθυρο τους για να δουν τι υπάρχει «απέναντι», έχουν ανοίξει άλλα παράθυρα, τα Windows, για να κάνουν μια βόλτα στο διαδίκτυο. Καλό ή κακό αυτό; Δεν ξέρω. Οπωσδήποτε αληθινό.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

BYOD και ο Θεός βοηθός (;)

Κάποτε, όταν κάναμε πάρτυ ή πικνίκ ή όταν οργανώναμε καμιά εκδρομή, βάζαμε όλοι «ρεφενέ» χρήματα, τρόφιμα, ποτά ή ό,τι άλλο χρειαζόμασταν για να περάσουμε καλά και να «υπηρετήσουμε» το σκοπό μας, που δεν ήταν άλλος από το να διασκεδάσουμε. Σήμερα διάβασα πρώτη φορά για το BYOD, την «τακτική» που μου θυμίζει αντίστοιχες καταστάσεις και συνιστά (κατά κάποιο τρόπο) πρακτική για την καταπολέμηση μιας συνηθισμένης δυστυχώς συνθήκης μέσα στα σχολεία. Ο λόγος για την έλλειψη του απαραίτητου τεχνολογικού εξοπλισμού στις σχολικές αίθουσες. Το φαινόμενο που θα μπορούσε με άλλα λόγια να ονομαστεί και «ψηφιακό χάσμα», ανάμεσα σε αυτούς που από το θρανίο τους έχουν, ας πούμε, πρόσβαση στο διαδίκτυο και σε αυτούς που αναγκάζονται να κοιτάνε το μαυροπίνακα, την ώρα που ο «γείτονας» τους χάνεται στις (εκπαιδευτικές) ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και τα λοιπά…

 Αντιμέτωποι με το φαινόμενο της «τεχνολογικής ανεπάρκειας» στο σχολείο, οι εκπαιδευτικοί ανά τον κόσμο έρχονται τώρα και σου λένε BYOD, που σημαίνει Bring Your Own Device. Φέρε τη δική σου συσκευή και μην περιμένεις από τους «γίγαντες» της δημόσιας εκπαίδευσης να σε συνδέσουν στο διαδίκτυο. Σε κάθε περίπτωση, αν ο διευθυντής σου σε «κερνάει» την πρόσβαση, «κέρασε» και εσύ τη συσκευή σου και όλα θα πάνε καλά…Εντάξει, ας πούμε ότι μερικά μοντέλα «αυτό-οργάνωσης» μπορεί να έχουν εν μέρει αποτέλεσμα και στην εκπαίδευση. Γιατί εν μέρει; Γιατί στην περίπτωση της ανάγκης για παροχή και χρήση της τεχνολογίας μέσα στην τάξη δεν έχουμε πικνίκ, ούτε πάρτυ, ούτε εκδρομή και το πρόβλημα – κατά τη γνώμη μου – δε λύνεται με γενναιοδωρίες του ενός ή των λίγων. Το ζήτημα δεν είναι απλώς αν και πώς θα κάνουμε μάθημα με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού υπολογιστή, αλλά το αν και πώς θα πεισθούν τελικά οι αρμόδιοι ότι, η τεχνολογία δεν είναι μόδα ή φετίχ, αλλά απαραίτητο εργαλείο για την ενίσχυση των εκπαιδευτικών πρακτικών του σήμερα. Και δεν αναφέρομαι στην αναβάθμιση των σχολείων στην Ελλάδα (την Ευρώπη, αν προτιμάτε) της σημερινής Κρίσης. Αναφέρομαι κυρίως στο παράδειγμα της χώρας μας προ Κρίσης, τότε που μόλις είχαν αρχίσει, δειλά – δειλά, να μοιράζονται τα λάπτοπ στους μαθητές και η Κοινωνία της Πληροφορίας ήταν θεωρητικά συνώνυμη και με την «κοινωνία της τεχνολογικής ευημερίας». Ακόμα και τότε, λίγα χρόνια πριν από σήμερα, τα σχολεία με σύνδεση στο διαδίκτυο θεωρούνταν πολύ, μα πολύ προχωρημένα. Το Αποτέλεσμα; στις περισσότερες περιπτώσεις το κυνήγι των, κατά τα άλλα, «αυτονόητων» να μοιάζει τελικά τώρα με κυνήγι  χίμαιρας και βάλε. Κάπως έτσι, φτάσαμε τελικά στο σημείο να λέμε : «Ας υπάρχει ο υπολογιστής και δεν πειράζει αν είναι και απ’το σπίτι σου».

 Και όμως, αυτό το κείμενο ΔΕΝ είναι μια «τυφλή» καταγγελλτική  επιστολή που στόχο έχει να θίξει τα σκοτεινά και τα θολά της Ελληνικής πραγματικότητας. Απεναντίας, ακριβώς επειδή την πραγματικότητα μας την φτιάχνουμε και την ορίζουμε εμείς οι ίδιοι, με τα γραφόμενα μου αυτά επιχειρώ να εκφράσω την αντίθεση μου στη λογική του Bring Your Own Devise. Δεν θέλω να φέρνω τη δική μου συσκευή στο σχολείο! Θέλω, μέσα από τη δουλεία μου, να πείσω τους αρμόδιους ότι, το σχολείο μου χρειάζεται να είναι εξοπλισμένο με υπολογιστές και συνδέσεις στο διαδίκτυο, για να μπορώ να κάνω το μάθημα που ονειρεύομαι. Ας καίει η μηχανή μου κάρβουνο, ας είναι η σύνδεση μου πιο αργή και βασανιστική από την ίδια την πλήξη.  Αρκεί να υπάρχει. Σημασία δεν έχει η ταχύτητα με την οποία γυρίζουμε τη σελίδα στο βιβλίο του μέλλοντος. Σημασία έχει ότι γυρίζουμε σελίδα. «Τελεία και παύλα».- Αν βέβαια κάποιοι νομίζουν ότι η «τάση» του BYOD είναι και αυτή μια μικρή ένδειξη προόδου, ως ιδέα εναλλακτικής διαχείρισης και κατανομής του τεχνολογικού πλούτου, μάλλον κάνουν λάθος.

 Η λογική του BYOD δεν είναι καινούρια. Χρόνια τώρα, οι καθηγητές, αλλά και οι εργαζόμενοι έφερναν στα σχολεία και στα γραφεία τους δικούς τους υπολογιστές, μηχανήματα προβολής ή και «αναλογικό» πληροφοριακό υλικό, όταν στο σχολείο ή την επιχείρηση τα μέσα δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Από μια άποψη αυτό είναι σπουδαίο, γιατί, ως τακτική, αποτελεί απόδειξη ότι, όποιος θέλει να δουλέψει, δεν περιμένει με τα χέρια σταυρωμένα τους θεσμούς, την «πολιτεία» ή τους φορείς να μεριμνήσουν για λογαριασμό του. Αντίθετα, βρίσκει τρόπους να λύσει τα προβλήματα του με τρόπο πρακτικό, παίρνοντας ο ίδιος πρωτοβουλίες. Ωστόσο, αυτές οι πρωτοβουλίες είναι που εφησυχάζουν καμιά φορά τους αρμόδιους («μηχανισμούς» ή φυσικά πρόσωπα), τόσο που συμβάλλουν τελικά ελάχιστα στην αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής μας. Στο παράδειγμα με τη χρήση υπολογιστών και διαδικτύου στην τάξη υπάρχει – νομίζω – ένας μεγάλος κίνδυνος. Αντί η τεχνολογία στο σχολείο να παρέχεται δωρεάν, χάρη στα υποστηρικτικά προγράμματα φορέων, υπουργείων κλπ. Ίσως (λέω ίσως) να αποτελέσει «αγαθό», η εξασφάλιση του οποίου θα εξαρτάται τελικά από την καλή προαίρεση των καθηγητών ή των μαθητών. «Αφού φέρνουν κομπιούτερ από το σπίτι τους, ποιος ο λόγος να ζητήσουμε άλλα; Ας φέρει ο καθένας ό,τι έχει και βλέπουμε…». Γιατί, ως γνωστόν, ουδέν μονιμότερον του προσωρινού…Τι θα γίνει όμως στην περίπτωση που μόνο ένας ή λίγοι μαθητές διαθέτουν δικό τους υπολογιστή; Τι θα γίνει αν η συνδεσημότητα του προσωπικού laptop και του κινητού στο δίκτυο του σχολείου «απαγορεύει» στα παιδιά να κάνουν χρήση του internet μέσα στην τάξη; Τίποτα δεν θα γίνει. Απολύτως τίποτα. Απλούστατα οι μαθητές θα επιστρέψουν οριστικά στα βιβλία και τις φωτοτυπίες. Ωστόσο, ακόμα και αν το μάθημα γίνεται με τη χρήση των δικών μας, οικιακών συσκευών, ακόμα και τότε, κυρίως τότε, το σύστημα θα έχει από μια άποψη «κρασάρει». Δε μιλάω για το λειτουργικό στο κομπιούτερ μας. Μιλάω για το εκπαιδευτικό σύστημα εν γένει. Αυτό που οφείλει να είναι θεωρητικά και πρακτικά εξοπλισμένο με την ουσία της τεχνολογίας κάθε εποχής, ανεξάρτητα από ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Για τους δύσπιστους και απαισιόδοξους πάντως, αυτούς που έμαθαν να βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στα δικά τους μέσα και δεν ελπίζουν να τα βρουν πουθενά αλλού, μάλλον δεν περισσεύει καμιά υπόδειξη. Όσοι λοιπόν το θεωρούν απαραίτητο, ας έχουν καλού – κακού το λάπτοπ του σπιτιού μέσα στη σχολική τσάντα και… ο Θεός βοηθός.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Χρόνος, λογοτεχνία και διαδίκτυο

Μια από τις πιο εντυπωσιακές επισημάνσεις που έγιναν στην ημερίδα Μάθηση 2.0 plus στις 27. 6. 2012 ήταν ότι ο χρόνος ‘ημιζωής της γνώσης’[1] μειώνεται συνεχώς. Έτσι, αν τον 18ο αιώνα η γνώση είχε διάρκεια ζωής 100 χρόνια, σήμερα δεν έχει παραπάνω από τρία χρόνια. Kάθε δευτερόλεπτο λοιπόν που περνάει, είτε αυτό μετριέται με το βικτοριανό σύστημα GMT (Greenwich Mean Time), είτε με το πιο σύγχρονο κατάλοιπό του, το UTC (Universal Coordinated Time), τείνει να εκμηδενίσει τις γνώσεις μας.

Ίσως με αργότερους ρυθμούς αν πρόκειται για τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Στη λογοτεχνία, για παράδειγμα, ο πρίγκιπας Hamlet, η Jane Eyre, ο David Copperfield, η Κυρία Dalloway είναι γερά θεμελιωμένοι χαρακτήρες σε πλοκές που δεν μπορούν να αλλάξουν και εντάσσονται μέσα σε ιστορικά, κοινωνικά, πολιτικά πλαίσια τα οποία θεωρούνται δεδομένα. Σχεδόν δεδομένα. Γιατί η ανάγνωση ενός κειμένου μέσα από  σύγχρονες οπτικές, όπως αυτές της ψυχανάλυσης, της φεμινιστικής ή της μετα-αποικιοκρατικής κριτικής, αποδεικνύει πως ακόμη και τα γεγονότα ενός βιβλίου αναιρούνται, οι χαρακτήρες μεταλλάσσονται και η θεματική του εμπλουτίζεται και παίρνει απροσδόκητες διαστάσεις. Το γραπτό κείμενο, όπως είχε ήδη δηλώσει ο T. S. Eliot το 1919[2] δεν υφίσταται παρά μόνον σε σχέση με ό,τι έχει προηγηθεί και ό,τι έπεται, συνδιαλλέγεται τόσο με το παρελθόν όσο και με το μέλλον και αναπλάθεται από τον αναγνώστη/ την αναγνώστρια του σήμερα.

Για τον φοιτητή/ τη φοιτήτρια της λογοτεχνίας συνεπώς ο στόχος είναι διπλός: αφενός να ξεκλειδώσει τα σκοτεινά σημεία του γραπτού κειμένου και αφετέρου να προστατέψει τη γνώση από το ροκάνισμα του χρόνου. Ποιά θα είναι όμως τα εφόδια που θα χρησιμοποιήσει; Και αν το κείμενο υπόκειται σε μια ατέρμονη διαδικασία αναδημιουργίας, ποιό θα είναι το νέο προφίλ ενός βικτοριανού μυθιστορήματος για παράδειγμα;

Η ‘πρόσωπο με πρόσωπο’ διδασκαλία αποτελεί αναμφισβήτητα ένα καίριο κομμάτι της εκπαίδευσης. Αδυνατεί όμως από μόνη της να αντιστασταθεί στις καταστροφικές ροπές του χρόνου και είναι απίθανο πλέον να μην συμβαδίζει με την τεχνολογία και τα διαδικτυακά εργαλεία. Η ιδιαίτερη σχέση που έχουν αναπτύξει οι νέοι με τα ιστολόγια, τους ιστοχώρους και τις κοινωνικές ομάδες στο διαδίκτυο τους καθιστά εξαιρετικά ικανούς να αναλάβουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία της μάθησης και να δομήσουν τις δικές τους αναγνώσεις παλαιότερων αλλά και πιο σύγχρονων κειμένων. Μέσα από ηλεκτρονικά άρθρα ή βιβλία έχουν πρόσβαση σε δευτερεύουσες πηγές, είτε αυτές αφορούν κριτική τοποθέτηση στο πρωτογενές κείμενο, είτε το εντάσσουν στο γενικότερο πλαίσιο της εποχής του. Οι ιστοχώροι προσφέρουν εύκολα και γρόγορα χρήσιμες πληροφορίες για ένα κείμενο και συχνά το ίδιο το πρωτογενές κείμενο. Το youtube συνδιάζει εικόνα, ήχο και λέξεις και ζωντανεύει το κείμενο μέσα από κινηματογραφικές μεταφορές ή δραματικές αναγνώσεις. Τα κανάλια κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αποτελέσουν μια εικονική τάξη, όπου μεταφέρονται οι προβληματισμοί του μαθήματος και ανταλλάσσονται ιδέες και απόψεις σε 24-ωρη βάση, ενώ φοιτητές και φοιτήτριες λιγότερο εξωστρεφείς αποδεικνύονται περισσότερο τολμηροί στα ηλεκτρονικά fora.

Η διδασκαλία, αν θέλει να παραμείνει ζωντανή μέσα απ’ όλες τις διαιρέσεις και υποδιαιρέσεις του ρολογιού, θα πρέπει πλέον να στοχεύει στην καλιέργεια της ικανότητας των φοιτητών να αξιολογούν κριτικά τις ηλεκτρονικές πληροφορίες που τους προσφέρονται και να ανακαλύπτει πρωτότυπους τρόπους έτσι ώστε να τους εμπλέκει δημιουργικά και επικοδομητικά στο χώρο διαδικτύου, έναν χώρο που τους είναι ήδη οικείος, προσφιλής και απαραίτητος.

 

Κατερίνα Κίτση-Μυτάκου

Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ

katkit@enl.auth.gr


[1] Ο χρόνος, δηλαδή, σύμφωνα με τον Fritz Machlup, που πρέπει να παρέλθει έως ότου το μισό των γνώσεων ενός συγκεκριμένου επιστημονικού πεδίου αντικατασταθεί ή θεωρηθεί αναληθές (The Production and Distribution of Knowledge in the United States, 1962).

[2] ‘Τradition and the Individual Talent’.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

ψηφιακή μαθησιακή κοινότητα και παραδοσιακή διδασκαλία

Από τη διεθνή βιβλιογραφία διαπιστώνεται ότι η ιδέα της ψηφιακής μαθησιακής κοινότητας προτείνεται ως εναλλακτική πρόταση απέναντι στην παραδοσιακή διδασκαλία. Από το forum αυτό επιβεβαιώνεται ότι τα λεγόμενα «κοινωνικά λογισμικά» του Web 2.0 εντάσσονται όλο και περισσότερο στην εκπαιδευτική διαδικασία και στη χώρα μας, με τα καινοτόμα προγράμματα, τις  δραστηριότητες και τα projects να είναι κατεξοχήν χώροι εφαρμογής τέτοιων μεθόδων. Τα εργαλεία αυτά διατίθενται στο διαδίκτυο και  η χρήση τους δεν προϋποθέτει ιδιαίτερες γνώσεις πληροφορικής. Προσφέρουν ένα απολύτως ασφαλές και ελεγχόμενο περιβάλλον κοινωνικής δικτύωσης στο οποίο μαθητές μπορούν να επικοινωνούν με συμμαθητές τους με διαφορετικά βιώματα, να ανταλλάσουν απόψεις και εμπειρίες, και να μαθαίνουν συνεργατικά.

Οι πρακτικές που παρουσιάζονται αναδεικνύουν τις ψηφιακές μαθησιακές κοινότητες ως χώρο δημιουργίας για τους μαθητές, αλληλεπίδρασης και ελεύθερης έκφρασης με απεριόριστες δυνατότητες χρήσης, τόσο στο σχολείο όσο και από απόσταση. Επίσης, τα νέα αυτά περιβάλλοντα δίνουν τη δυνατότητα και στους εκπαιδευτικούς να οργανώνουν αυθεντικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες, να επικοινωνούν συχνά και άμεσα με τους μαθητές τους για να παρέχουν την απαιτούμενη ανατροφοδότηση στη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης και να αξιολογούν αποτελεσματικά την ατομική συνεισφορά στην ομαδική προσπάθεια.

Όλα αυτά όμως με την προϋπόθεση ότι τα εργαλεία του Web 2.0 χρησιμοποιούνται με παιδαγωγικά σωστό τρόπο. Μετά από την εμπειρία πολλών και καλών πρακτικών ένταξης των «κοινωνικών λογισμικών» στη σχολική τάξη, είναι ίσως η ώρα να ανοίξει ένας ειλικρινής και γόνιμος διάλογος ανάμεσα στην εκπαιδευτική κοινότητα για τη συστηματική αποτίμηση  αυτών των πρακτικών και τη διατύπωση προτάσεων. Θέματα που πρέπει να απασχολήσουν τους εμπλεκόμενους σε τέτοιες δράσεις εκπαιδευτικούς και τους ερευνητές σχετίζονται με τον βαθμό επίτευξης των μαθησιακών στόχων, τις διαδικασίες αξιολόγησης της τάξης και την ένταξη βιωματικών δράσεων παράλληλα με τις ψηφιακές. Επιπλέον, είναι ωφέλιμο να συζητηθεί ο τρόπος δόμησης των μαθησιακών κοινοτήτων, καθώς και συγκεκριμένες γνωστικές περιοχές στις οποίες οι ψηφιακές συνεργατικές πρακτικές υποστηρίζουν αποτελεσματικά ή υποκαθιστούν τη συμβατική διδασκαλία,  έτσι ώστε να γίνουν προτάσεις για το σωστό σχεδιασμό δράσεων που θα εντάξουν τις μαθησιακές κοινότητες σε επιμέρους αντικείμενα των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών.

Οι συγγραφικές ομάδες του mathisi 2.0 ανταποκρίθηκαν έγκαιρα στις προκλήσεις των νέων τεχνολογιών. Υποθέτουμε ότι καταγράφηκαν τα θετικά στοιχεία από την εφαρμογή της κοινωνικής δικτύωσης στην εκπαιδευτική διαδικασία, όπως και τα προβλήματα. Οι απόψεις μας αντανακλούν την προσωπική μας εμπειρία, αλλά και την εμπειρία πολλών άλλων εκπαιδευτικών που αλληλεπιδρούν και οι ίδιοι μέσα από κοινωνικά δίκτυα και που πειραματίζονται με την εφαρμογή σύγχρονων και συνδυαστικών μεθόδων στην τάξη, στην προσπάθεια να  τονώσουν το ενδιαφέρον των μαθητών τους και να αναβαθμίσουν την εκπαιδευτική διαδικασία.

Αθηνά Γκινούδη

Διευθύντρια Γυμνασίου Γαζίου Κρήτης

aginoudi@sch.gr

Τριανταφυλλιά Σύβακα

Διευθύντρια στο Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Παν. Μακεδονίας

sivakatr@yahoo.gr

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Όλοι για τη γνώση και η γνώση για όλους

Πολύ συχνά παρατηρείται το φαινόμενο η τεχνολογία, και συχνότερα ό,τι νεότερο τεχνολογικό δημιούργημα, να αντιμετωπίζεται με καχυποψία ή φόβο. Αυτό παρατηρείται ειδικότερα στην εκπαίδευση σε οποιαδήποτε βαθμίδα. Σε ένα κόσμο που κινείται και αλλάζει καθημερινά μου φαίνεται αδιανόητο να προσπαθούμε να θέσουμε τα θεμέλιά του χρησιμοποιώντας παρωχημένες ιδέες, αντιλήψεις και προσεγγίσεις. Τα θεμέλια αυτού του κόσμου είναι η εκπαίδευση. Είναι οι νέοι άνθρωποι που πρέπει να τους ενημερώσεις για το τι κόσμο έχουν παραλάβει και να τους εναρμονίσεις με αυτόν. Πως όμως μπορεί να γίνει αυτό όταν ακόμα στο μεγαλύτερο ποσοστό της εκπαιδευτικής διαδικασίας χρησιμοποιούνται τα ίδια εργαλεία όπως και πριν 50 χρόνια. Πως περιμένεις να παράγεις ένα τελευταίας τεχνολογίας προϊόν από ένα εργοστάσιο με παλιά μηχανήματα;

Έτσι, σε μία πολυσύνθετη κοινωνία που η ατομική αλλά και η συλλογική επικοινωνία έχουν αποκτήσει νέες διαστάσεις θα πρέπει να πας με το ρεύμα των καταστάσεων. Πως γίνεται να προωθείς για παράδειγμα τη συνεργατική μάθηση όταν δεν ξέρεις σε ποιο επίπεδο και τι εργαλεία μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει για να συνεργαστεί;

Για αυτό το σκοπό θα πρέπει πρώτοι από όλους οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί όχι μόνο να ενημερώνονται για την τεχνολογία αλλά και να την υιοθετούν. Με αυτόν τον τρόπο, είναι πιο εύκολο να προσεγγίσεις το μαθητή. Πρώτον γιατί είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη πλατφόρμα, σελίδα κοινωνικής δικτύωσης, κτλ. για να επικοινωνήσει με τα άτομα του περίγυρού του. Δεύτερον, αν η συγκεκριμένη τεχνολογία είναι πολύ καινούργια έχεις το πλεονέκτημά ότι το καινούργιο έχει τη μαγεία του άγνωστου και αυτό συνήθως ελκύει την προσοχή.

Γενικότερα, ο κόσμος μας απαρτίζεται από έννοιες με πρώτα συνθετικά λέξεις όπως wiki, multi, blog, κτλ. Αντί να τα κοιτάμε με δυσπιστία και απορρίπτοντάς τα εξαρχής, στο να ενταχθεί η χρήση τους μέσα στη διδασκαλία, ας τα κοιτάξουμε με μια πιο διερευνητική ματιά και ας δούμε τι έχουν να μας δώσουν. Υπάρχουν αξιόλογες προσπάθειες ομάδων που δημιουργούν εκπαιδευτικά προγράμματα για συγκεκριμένα μαθήματα, που σχεδιάζουν πλατφόρμες για ανταλλαγή πληροφοριών συγκεκριμένου περιεχομένου, που εντάσσουν web 2.0 εργαλεία στη διδασκαλία τους ή ακόμα που κατασκευάζουν υπολογιστές ειδικά για να χρησιμοποιηθούν σε σχολεία.

Εν κατακλείδι, όλες αυτές οι προσπάθειες πρέπει να αρχίσουν να τίθενται σε εφαρμογή από όλο και περισσότερους. Στο κάτω κάτω ο καθένας, είτε ανήκει σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα είτε όχι, μπορεί να συνεισφέρει όσο αφορά τη γνώση αλλά και να την προάγει.

 

Παρασκευή Σιμήτα

ΤΕΙ Λάρισας

pasimita@gmail.com

Posted in Uncategorized | Leave a comment

edu Προσκλητήριο σε new teck γάμο;

Η Eκπαίδευση και οι Νέες Τεχνολογίες έχουν ενωθεί με δεσμά τέτοια που από την έννοια της χρηστικότητας έχουμε περάσει σε εκείνη της αναγκαιότητας. Η εκπαίδευση του μέλλοντος για τους μαθητές όλων των βαθμίδων (αλλά και των δια βίου επιμορφούμενων), υποχρεωτικά (θα) περνά μέσα από τις Νέες Τεχνολογίες. Κυβερνητικές πρωτοβουλίες, πανεπιστημιακά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, εκπαιδευτικά δίκτυα, με ποικίλους τρόπους προσπαθούν να δώσουν απάντηση στο ερώτημα: «Πως θα εισάγουμε επιτυχώς τις Νέες Τεχνολογίες στην εκπ/ση; Το μεγάλο στοίχημα: Να επιμορφωθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι  εκπ/κοι (με επίσημες και άτυπες μορφές επιμόρφωσης), ώστε με την σειρά τους να συμβάλλουν στην διαμόρφωση νέου τύπου ευκαιριών στους μαθητές. Η απώλεια ευκαιριών και χρόνου πάνω σε αυτό το ζήτημα θα σημάνει και το πεπερασμένο του διδάσκοντα γιατί το μαθητικό κοινό είναι πλέον πολύ καλά εξοπλισμένο και δικτυωμένο στο σπίτι.

Επιτυχημένος ο γάμος, αλλά όχι όμως και χωρίς κινδύνους. Καλούμαστε οι εκπαιδευτικοί να έχουμε πάντοτε κατά νου ότι οι Νέες Τεχνολογίες και τα πάσης φύσεως εργαλεία (συνεργατικά, δημιουργικά, εργαλεία media), αποτελούν μέσο προς επίτευξη σκοπών. Γι’ αυτό κρίνεται απαραίτητη η προσεκτική δόμηση των μαθημάτων μας και η ύπαρξη στοχευμένων σεναρίων βασισμένα στις μαθησιακές και ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες του μαθητικού κοινού. Διαφορετικά μόνο με την απλή χρήση για παράδειγμα του Google Earth δεν μπορούμε να πούμε ότι διδάξαμε επιτυχώς γεωγραφία.

Από την πλευρά του «πελάτη» – μαθητή, επειδή ακριβώς είναι και εκείνος εκτεθειμένος σε πλήθος εργαλείων τίθεται και η διάσταση «χρήση» σε συνάρτηση με ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους. Η καλλιέργεια λοιπόν μίας κριτικής στάσης και ενός είδους «τεχνολογικής κουλτούρας» είναι απαραίτητη.

Πρόβλημα επίσης αποτελεί η χρηματοδότηση των σχολείων της επικράτειας με υλικοτεχνικού τύπου δομές. Το εγχείρημα «ένας υπολογιστής ανά μαθητή» (OLPC / One Laptop Per Child) αυτή την περίοδο οικονομικής κρίσης κρίνεται ουτοπικό.

Ας αφήσουμε όμως λίγο στην άκρη τα εμπόδια. Άλλωστε η καθημερινή πράξη και δράσεις σαν αυτή του mathisi 2.0 έχουν φέρει στο φως αξιόλογες πρωτοβουλίες με ποιοτικό αποτέλεσμα και τελικό αποδέκτη την σχολική κοινότητα πρώτα και κατ’ επέκταση την κοινωνία.

Σε προσωπικό επίπεδο και επαναφέροντας τον συλλογισμό μου σε αυτό το εξελικτικό φαινόμενο της εκπαίδευσης, παράλληλα συνειδητοποιώντας τον προσωπικό χρόνο που αφιερώνεται συνειδητά στις Νέες Τεχνολογίες (χρήση εργαλείων, συμμετοχή σε ομάδες για ενημέρωση και ανταλλαγή απόψεων, προσαρμογή διδακτικού υλικού στις νέες απαιτήσεις κλπ) θυσιάζοντας άλλες εκφάνσεις ψυχαγωγίας, εντόπισα τα εξής:

α) Μπαίνω στη θέση των μαθητών, καθημερινά καλούμαι να επιλύσω πραγματικές καταστάσεις υπερκέρασης εμποδίων. Αυτό στην πράξη με θέτει δίπλα στα παιδιά και όχι απέναντί τους.

β) Αξιοποιώ το πλεονέκτημα της χρήσης των Νέων Τεχνολογιών στην εκπαίδευση που είναι η μάθηση με διασκεδαστικό τρόπο, η ένωση του χρήσιμου με το ευχάριστο.

γ) Η δια – βίου μάθηση αποτελεί αναγκαιότητα και πηγή πνευματικής ανανέωσης. Με μέσο τις Νέες Τεχνολογίες έκαστος μπορεί να διαχειρίζεται επαρκέστερα το γνωστικό του σύστημα, να συντονίζει τις δραστηριότητές του, να τονώνει με λίγα λόγια την μεταγνωστική του ικανότητα.

O γάμος έχει ήδη τελεστεί. Και όλοι εμείς παριστάμεθα στην γιορτή που μόλις ξεκινά. Ας φροντίσουμε για την απόλυτη επιτυχία της.

 

Χριστίνα Δρακοπούλου

Εκπαιδευτικός ΠΕ05

http://users.sch.gr/christinadrak

christinadrak@sch.gr

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Αρκεί ένα wiki για να δημιουργηθεί μια κοινότητα;

Η σχέση μου με τα wikisχρονολογείται από το 2008. Τότε έφτιαξα το πρώτο μου wikiκαι δειλά προσπάθησα να εμπλέξω στη διαδικασία συναδέλφους που συμμετείχαν στην επιμόρφωση Β΄ επιπέδου  είτε ως εκπαιδευτές είτε ως εκπαιδευόμενοι. Με γοήτευε η ιδέα ότι όλοι μαζί, επιμορφωτές και επιμορφούμενοι,  θα μοιραζόμασταν ένα χώρο χωρίς κάποιου είδους ιεραρχία ή διάθεση ναρκισσιστικής προβολής του εγώ. Σε αντίθεση με τα blogsπου λειτουργούν ως χώροι προσωπικής έκφρασης του δημιουργού τους και σχολιασμού των αναγνωστών τους, θεωρούσα ότι τα wikisπροωθούν περισσότερο συμμετοχικές πρακτικές και ανταποκρίνονται στις ανάγκες ισότιμης παρουσίας και  επικοινωνίας μιας κοινότητας ανθρώπων. Οι πρώτες αντιδράσεις ήταν επιφυλακτικές. Μολονότι οι περισσότεροι δήλωναν γοητευμένοι από τις δυνατότητες του εργαλείου, πολύ λίγο έδειχναν διατεθειμένοι να μοιραστούν με τους άλλους κάτι δικό τους. Περισσότερο χρησιμοποιούσαν την πλατφόρμα ως χώρο άντλησης πληροφορίας για τις ανάγκες της επιμόρφωσης. Μήπως ακόμα δεν είχαν εμπεδωθεί σχέσεις ισοτιμίας  στην κοινότητα; Μήπως οι εκπαιδευτικοί αναπαρήγαγαν παγιωμένες στάσεις σχετικά με το ρόλο της αυθεντίας του δασκάλου όσον αφορά στη διάχυση της γνώσης;

Την ίδια χρονιά (2008) στο πλαίσιο του Δικτύου Σχολικής Καινοτομίας αποφασίσαμε με συναδέλφους στο σχολείο να στήσουμε ένα περιοδικό για τους μαθητές/τριές μας σε περιβάλλον wiki. Ο ενθουσιασμός όλων μας ήταν μεγάλος! Επρόκειτο για ένα εγχείρημα που στην πράξη δοκίμαζε να ανανεώσει τον τρόπο που τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι μαθητές/τριες  αντιλαμβάνονταν το ρόλο τους στη σχολική κοινότητα. Οι νεαροί δημοσιογράφοι παρήγαγαν ατομικά ή συνεργατικά τα κείμενά τους, τα αναρτούσαν στις σελίδες του περιοδικού και ανατροφοδοτούνταν από τα σχόλια των συμμαθητών/αναγνωστών και των καθηγητών τους. Πρόσβαση στο περιοδικό είχαν μόνο τα μέλη της σχολικής κοινότητας, ενώ ένα συμβόλαιο συνεργασίας δέσμευε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Η σχολική κοινότητα φαινόταν να δικτυώνεται και να επικοινωνεί μέσα σε κλίμα αλληλοσεβασμού και αλληλεπίδρασης. Μήπως το wikiήταν η λύση στη διαμόρφωση παιδαγωγικού κλίματος κοινότητας μάθησης στο σχολείο;  Τέσσερα (4) χρόνια μετά, μολονότι το περιοδικό αριθμεί 2764 επισκέψεις, η αυθόρμητη μαθητική δημιουργία υστερεί σε παρουσία. Ως παράγοντα που επηρεάζει αποφασιστικά το βαθμό εμπλοκής των νεαρών δημοσιογράφων στην κοινότητα του περιοδικού αναγνωρίζουν σε σχετική έρευνα τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί το βαρύ σχολικό και εξωσχολικό πρόγραμμα των παιδιών.Τελικά αρκεί ένα wikiγια να δημιουργηθεί μια κοινότητα;

Μέχρι σήμερα, τέσσερα (4) χρόνια μετά, έχω στήσει μόνη ή με συναδέλφους διάφορα wikis και επιμένω να χρησιμοποιώ το wiki ως εργαλείο δικτύωσης, επικοινωνίας, συνεργατικής παραγωγής λόγου, διαμοιρασμού μαθησιακού υλικού στην κοινότητα είτε για τις ανάγκες της  επιμόρφωσης είτε για τις ανάγκες της σχολικής τάξης. Η συμμετοχή των εμπλεκομένων είναι κάθε φορά ανάλογη του θετικού συγκινησιακού κλίματος και των δεσμών που έχουν διαμορφωθεί στην κοινότητα χάρη στην εκ του σύνεγγυς επικοινωνία. Ειδικά για τους μαθητές/τριες, οι οποίοι είναι εξοικειωμένοι και με άλλα περιβάλλοντα κοινωνικής δικτύωσης για την επικοινωνία τους, ο βαθμός ενεργοποίησής τους στασχολικάwikis είναι ανάλογος του βαθμού εμπιστοσύνης, αυτενέργειας και χειραφέτησης που έχει διαμορφωθεί στη σχολική τάξη με ευθύνη και του εκπαιδευτικού. Συμπερασματικά το wikiδιευκολύνει τη λειτουργία μιας κοινότητας αλλά δεν αρκεί από μόνο του για να δημιουργήσει μια κοινότητα.

 

Μαρία Νέζη

Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο

mgnezi@gmail.com

Posted in Uncategorized | 1 Comment